Hiểu đúng về tiêu chuẩn thang máy để lựa chọn thiết bị an toàn, vận hành bền bỉ và đúng quy định

Khi tìm hiểu để lắp đặt thang máy, hầu hết chủ đầu tư thường quan tâm đến những câu hỏi như:

• Thang máy của hãng nào tốt?
• Có tiết kiệm điện không?
• Bảo hành bao lâu?
• Giá thành bao nhiêu?

Trong khi đó, một yếu tố rất quan trọng nhưng lại ít được chú ý là:

Chiếc thang máy đó có đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn hiện hành của Việt Nam hay không?

Thực tế, nhiều khách hàng từng nghe đến những cụm từ như:

• TCVN
• QCVN
• Tiêu chuẩn an toàn
• Tiêu chuẩn kiểm định

Nhưng lại chưa hiểu rõ ý nghĩa của từng loại.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu:

• TCVN là gì?
• QCVN là gì?
• Vì sao cần quan tâm đến các tiêu chuẩn này?
• Khi mua thang máy, chủ nhà nên kiểm tra những gì?
• Vai trò của đơn vị cung cấp trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật.

TCVN là gì?

TCVN (Tiêu chuẩn Việt Nam) là hệ thống tiêu chuẩn quốc gia được xây dựng nhằm đưa ra các yêu cầu kỹ thuật, nguyên tắc thiết kế, phương pháp thử nghiệm và các tiêu chí đánh giá chất lượng cho sản phẩm, dịch vụ hoặc quy trình kỹ thuật.

Đối với lĩnh vực thang máy, TCVN là cơ sở quan trọng để:

• Thiết kế sản phẩm.
• Chế tạo và lắp đặt.
• Kiểm tra chất lượng.
• Đánh giá mức độ an toàn.
• Đồng bộ với các tiêu chuẩn quốc tế.

Nhiều tiêu chuẩn TCVN trong lĩnh vực thang máy được xây dựng trên cơ sở tiếp thu các tiêu chuẩn châu Âu (EN) nhằm nâng cao mức độ an toàn và khả năng hội nhập.

QCVN là gì? Khác gì với TCVN?

Đây là nội dung nhiều khách hàng thường nhầm lẫn.

QCVN (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia) là các quy định kỹ thuật bắt buộc áp dụng đối với những lĩnh vực liên quan đến an toàn, sức khỏe, môi trường và lợi ích cộng đồng.

Trong khi đó:

• TCVN là hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật làm cơ sở cho thiết kế, chế tạo, lắp đặt và đánh giá chất lượng.
• QCVN là các yêu cầu bắt buộc phải đáp ứng trong phạm vi áp dụng theo quy định của cơ quan quản lý nhà nước.

Ví dụ, đối với thang máy gia đình hiện nay có QCVN 32:2018/BLĐTBXH, quy định về an toàn lao động đối với thang máy gia đình, áp dụng cho các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, lắp đặt, bảo trì, sửa chữa và sử dụng loại thiết bị này.

Có thể hiểu đơn giản:

• TCVN hướng dẫn “làm đúng về kỹ thuật”.
• QCVN quy định “phải đáp ứng các yêu cầu bắt buộc về an toàn” trong phạm vi áp dụng.

Vì sao chủ nhà cần quan tâm đến tiêu chuẩn TCVN?

Nhiều người nghĩ rằng tiêu chuẩn chỉ dành cho kỹ sư hoặc nhà sản xuất.

Thực tế không phải vậy.

Việc hiểu các tiêu chuẩn cơ bản sẽ giúp chủ đầu tư:

• Lựa chọn đúng đơn vị cung cấp.
• Đánh giá chất lượng thiết bị.
• Hạn chế mua phải sản phẩm không rõ nguồn gốc.
• Đảm bảo công trình vận hành ổn định trong nhiều năm.

Một chiếc thang máy đáp ứng tiêu chuẩn ngay từ đầu sẽ giảm đáng kể nguy cơ phát sinh lỗi trong quá trình sử dụng.

Những nhóm tiêu chuẩn quan trọng trong lĩnh vực thang máy

Mặc dù có nhiều tiêu chuẩn liên quan đến thiết kế, chế tạo, lắp đặt và vận hành, nhưng với người sử dụng, có thể tập trung vào bốn nhóm chính.

1. Tiêu chuẩn về an toàn kết cấu

Đây là nhóm tiêu chuẩn quy định các yêu cầu đối với:

• Cabin.
• Đối trọng.
• Ray dẫn hướng.
• Hệ thống treo.
• Hệ thống phanh.
• Bộ khống chế vượt tốc.
• Các thiết bị bảo vệ.

Mục tiêu là đảm bảo thang máy vẫn vận hành an toàn ngay cả khi xảy ra những tình huống bất thường.

2. Tiêu chuẩn về lắp đặt

Không chỉ thiết bị, việc lắp đặt cũng phải tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật.

Bao gồm:

• Kích thước giếng thang.
• Hố PIT.
• Chiều cao OH.
• Phòng máy (nếu có).
• Hệ thống điện.
• Tiếp địa.
• Khoảng cách an toàn.

Một thiết bị tốt nhưng lắp đặt sai kỹ thuật vẫn có thể ảnh hưởng đến độ an toàn và tuổi thọ.

3. Tiêu chuẩn về thiết bị an toàn

Các bộ phận như:

• Bộ khống chế vượt tốc.
• Phanh an toàn.
• Công tắc giới hạn hành trình.
• Cảm biến cửa.
• Thiết bị cứu hộ tự động.

đều phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật để giảm thiểu rủi ro trong quá trình sử dụng.

4. Tiêu chuẩn về kiểm tra và đánh giá

Sau khi hoàn thành lắp đặt, thang máy cần được kiểm tra và đánh giá trước khi đưa vào sử dụng.

Trong suốt vòng đời của thiết bị, việc bảo trì và kiểm định định kỳ cũng là những hoạt động quan trọng nhằm duy trì trạng thái vận hành an toàn.

Một số tiêu chuẩn được nhắc đến nhiều trong ngành thang máy

Khách hàng không cần ghi nhớ toàn bộ mã số tiêu chuẩn, nhưng nên biết rằng các nhà sản xuất và đơn vị lắp đặt uy tín thường thiết kế, chế tạo và lắp đặt theo các tiêu chuẩn hiện hành.

Ví dụ:

• TCVN 6396-20:2017 quy định các yêu cầu an toàn về cấu tạo và lắp đặt đối với thang máy chở người và thang máy chở người, hàng; tiêu chuẩn này được xây dựng tương đương với EN 81-20:2014.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn hiện hành giúp thiết bị đạt mức an toàn cao hơn và đồng bộ với thông lệ quốc tế.

Chủ nhà không cần nhớ mã tiêu chuẩn, nhưng cần kiểm tra điều gì?

Thay vì cố ghi nhớ các ký hiệu kỹ thuật, chủ đầu tư nên đặt ra những câu hỏi sau với đơn vị cung cấp:

• Thiết bị được thiết kế và lắp đặt theo tiêu chuẩn nào?
• Có đầy đủ hồ sơ kỹ thuật không?
• Có thực hiện kiểm định trước khi bàn giao không?
• Có kế hoạch bảo trì định kỳ sau khi đưa vào sử dụng không?
• Linh kiện thay thế có nguồn gốc rõ ràng không?

Một đơn vị chuyên nghiệp sẽ sẵn sàng giải thích rõ ràng các vấn đề này.

Vai trò của đơn vị cung cấp thang máy

Một đơn vị uy tín không chỉ bán sản phẩm mà còn đồng hành với khách hàng trong suốt vòng đời của thang máy.

Từ:

• Khảo sát.
• Thiết kế.
• Tư vấn kỹ thuật.
• Lắp đặt.
• Kiểm định.
• Bảo trì.
• Bảo hành.
• Nâng cấp.

Tất cả đều cần được thực hiện theo quy trình chuyên nghiệp và phù hợp với các tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành.

Những hiểu lầm thường gặp

“Thang máy nhập khẩu thì chắc chắn đạt tiêu chuẩn.”

Không hẳn. Ngoài chất lượng thiết bị, việc lắp đặt, hiệu chỉnh và bảo trì cũng ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ an toàn.

“Nhà riêng thì không cần quan tâm đến tiêu chuẩn.”

Dù là nhà ở hay công trình thương mại, thang máy đều cần được lắp đặt đúng kỹ thuật và vận hành an toàn.

“Chỉ cần kiểm định là đủ.”

Kiểm định chỉ đánh giá tình trạng tại thời điểm kiểm tra. Muốn thiết bị vận hành ổn định lâu dài vẫn cần bảo trì định kỳ và sử dụng đúng cách.

Kết luận

Tiêu chuẩn TCVN và các quy chuẩn kỹ thuật liên quan là nền tảng để xây dựng những hệ thống thang máy an toàn, bền bỉ và đáng tin cậy.

Đối với chủ nhà, không nhất thiết phải thuộc từng mã số tiêu chuẩn, nhưng nên hiểu rằng:

• Thiết bị cần được thiết kế và lắp đặt đúng kỹ thuật.
• Các yêu cầu về an toàn phải được đáp ứng trước khi đưa vào sử dụng.
• Kiểm định và bảo trì là hai hoạt động không thể tách rời trong suốt vòng đời của thang máy.

Lựa chọn một đơn vị có năng lực, quy trình rõ ràng và luôn tuân thủ các tiêu chuẩn hiện hành sẽ giúp bạn yên tâm hơn khi đầu tư cho công trình của mình.