Bộ não của thang máy đang “phát tín hiệu cầu cứu” mà nhiều người bỏ qua

Khi nhắc đến các bộ phận quan trọng nhất của thang máy, nhiều người thường nghĩ ngay đến động cơ, cabin hay cáp tải.

Tuy nhiên, trong một hệ thống thang máy hiện đại, có một bộ phận đóng vai trò vô cùng quan trọng nhưng lại ít được người sử dụng chú ý đến, đó chính là tủ điều khiển thang máy.

Nếu động cơ được ví như trái tim thì tủ điều khiển chính là bộ não của toàn bộ hệ thống.

Tất cả các hoạt động của thang máy đều được xử lý và điều phối thông qua tủ điều khiển:

• Điều khiển động cơ hoạt động
• Nhận và xử lý lệnh gọi tầng
• Điều khiển đóng mở cửa
• Quản lý tốc độ cabin
• Giám sát các thiết bị an toàn
• Xử lý các tín hiệu cảnh báo và lỗi

Chính vì vậy, khi tủ điều khiển gặp vấn đề, toàn bộ hệ thống thang máy đều có thể bị ảnh hưởng.

Điều đáng nói là phần lớn các lỗi của tủ điều khiển đều không xuất hiện ngay lập tức dưới dạng “thang máy ngừng hoạt động”.

Thay vào đó, hệ thống sẽ phát ra nhiều dấu hiệu cảnh báo từ sớm.

Nếu được phát hiện kịp thời, việc xử lý thường khá đơn giản và tiết kiệm chi phí.

Ngược lại, nếu bỏ qua các dấu hiệu này, sự cố có thể trở nên nghiêm trọng hơn rất nhiều.

Tủ điều khiển thang máy là gì?

Tủ điều khiển là nơi tập trung các thiết bị điện tử quan trọng như:

• Bo mạch điều khiển
• Biến tần
• Bộ xử lý trung tâm
• Contactor
• Relay
• Thiết bị bảo vệ
• Nguồn điều khiển

Nhiệm vụ của hệ thống này là tiếp nhận tín hiệu từ các nút bấm, cảm biến, cửa tầng, động cơ và sau đó đưa ra lệnh điều khiển phù hợp.

Có thể hiểu đơn giản:

Người sử dụng bấm tầng 5.

Tủ điều khiển sẽ tính toán:

• Cabin đang ở đâu?
• Nên chạy theo hướng nào?
• Tốc độ bao nhiêu?
• Khi nào giảm tốc?
• Khi nào dừng?
• Khi nào mở cửa?

Tất cả đều do tủ điều khiển xử lý.

Vì vậy, chỉ cần bộ não này gặp vấn đề, thang máy sẽ xuất hiện nhiều biểu hiện bất thường.

Dấu hiệu số 1: Thang máy thường xuyên báo lỗi trên màn hình

Đây là một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất.

Người sử dụng có thể thấy:

• Màn hình xuất hiện mã lỗi
• Thang máy tự dừng hoạt động
• Đèn báo lỗi sáng liên tục
• Xuất hiện các ký hiệu bất thường

Một số khách hàng thường nghĩ:

“Khởi động lại là hết”

Tuy nhiên đây chỉ là giải pháp tạm thời.

Việc xuất hiện lỗi liên tục cho thấy hệ thống điều khiển đang gặp vấn đề trong việc giao tiếp với các thiết bị khác.

Nguyên nhân có thể đến từ:

• Bo mạch điều khiển
• Biến tần
• Nguồn điện
• Hệ thống cảm biến

Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần, cần kiểm tra kỹ để tránh sự cố lớn hơn.

Dấu hiệu số 2: Thang máy tự khởi động lại hoặc tự reset

Trong quá trình sử dụng, nếu bạn nhận thấy:

• Thang đang chạy thì dừng lại
• Hệ thống khởi động lại
• Màn hình tắt rồi sáng lại
• Cabin phải mất thời gian mới hoạt động bình thường

Đây là dấu hiệu rất đáng chú ý.

Thông thường hiện tượng này liên quan đến:

• Nguồn cấp cho tủ điều khiển không ổn định
• Linh kiện điện tử suy giảm chất lượng
• Bộ nguồn điều khiển gặp lỗi
• Bo mạch xử lý hoạt động không ổn định

Nếu tình trạng reset diễn ra thường xuyên, hệ thống có thể dừng hoạt động bất cứ lúc nào.

Dấu hiệu số 3: Thang máy nhận lệnh chậm hoặc mất lệnh tầng

Một chiếc thang máy bình thường sẽ phản hồi gần như ngay lập tức khi người dùng nhấn nút.

Nếu xuất hiện các hiện tượng:

• Nhấn nút nhưng không nhận lệnh
• Phải nhấn nhiều lần
• Thang bỏ qua tầng đã gọi
• Mất lệnh tầng ngẫu nhiên

Thì đây có thể là dấu hiệu tủ điều khiển đang gặp vấn đề.

Nguyên nhân thường liên quan đến:

• Bo mạch xử lý tín hiệu
• Cổng giao tiếp tín hiệu
• Hệ thống điều khiển trung tâm

Nhiều người nhầm tưởng do nút bấm hỏng.

Tuy nhiên trên thực tế, nguyên nhân đôi khi nằm ở hệ thống điều khiển phía sau.

Dấu hiệu số 4: Cabin dừng tầng không chính xác

Đây là lỗi mà Ziehl Việt Nam gặp khá nhiều trong quá trình bảo trì.

Biểu hiện gồm:

• Cabin dừng cao hơn mặt sàn
• Cabin dừng thấp hơn mặt sàn
• Mỗi tầng có độ lệch khác nhau

Nguyên nhân có thể đến từ:

• Hệ thống cảm biến vị trí
• Encoder động cơ
• Bo điều khiển tốc độ
• Biến tần

Nếu không xử lý sớm, lỗi này không chỉ ảnh hưởng đến trải nghiệm sử dụng mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người dùng.

Dấu hiệu số 5: Thang máy vận hành lúc bình thường, lúc bất thường

Một dấu hiệu rất nguy hiểm của tủ điều khiển là:

Hôm nay thang hoạt động tốt.

Ngày mai lại xuất hiện lỗi.

Sau đó lỗi biến mất rồi lại xuất hiện.

Đây là dạng lỗi khó phát hiện nhất.

Nguyên nhân thường là:

• Linh kiện điện tử lão hóa
• Mạch điều khiển bị ẩm
• Tiếp điểm điện kém
• Bo mạch bắt đầu suy giảm chất lượng

Nếu không được kiểm tra chuyên sâu, lỗi có thể ngày càng nghiêm trọng.

Dấu hiệu số 6: Tủ điều khiển phát nhiệt bất thường

Khi bảo trì, kỹ thuật viên luôn kiểm tra nhiệt độ của tủ điều khiển.

Nếu tủ quá nóng có thể do:

• Quạt làm mát hỏng
• Tản nhiệt kém
• Biến tần hoạt động quá tải
• Linh kiện điện tử xuống cấp

Nhiệt độ cao là kẻ thù của các thiết bị điện tử.

Khi hoạt động lâu trong môi trường quá nóng:

• Tuổi thọ linh kiện giảm mạnh
• Nguy cơ cháy nổ tăng cao
• Hệ thống dễ phát sinh lỗi bất thường

Dấu hiệu số 7: Có mùi khét hoặc mùi điện cháy nhẹ

Đây là dấu hiệu không được phép chủ quan.

Mùi khét có thể xuất phát từ:

• Bo mạch cháy
• Relay quá nhiệt
• Dây điện bị lỏng
• Contactor bị cháy tiếp điểm
• Biến tần gặp sự cố

Nếu phát hiện mùi khét:

✔ Ngừng sử dụng nếu cần thiết

✔ Liên hệ đơn vị bảo trì ngay

✔ Không cố tiếp tục vận hành

Đây là dấu hiệu có thể dẫn đến hư hỏng nghiêm trọng nếu không xử lý kịp thời.

Vì sao tủ điều khiển thường gặp lỗi?

Trên thực tế, phần lớn các lỗi không xuất phát từ chất lượng thiết bị mà đến từ quá trình sử dụng.

Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Không bảo trì định kỳ
• Môi trường nhiều bụi bẩn
• Độ ẩm cao
• Côn trùng xâm nhập
• Điện áp không ổn định
• Sét lan truyền
• Hệ thống làm mát kém

Những yếu tố này âm thầm làm giảm tuổi thọ của tủ điều khiển theo thời gian.

Làm gì để bảo vệ tủ điều khiển thang máy?

Để hệ thống hoạt động ổn định lâu dài, chủ đầu tư nên:

✔ Bảo trì định kỳ theo khuyến cáo

✔ Kiểm tra vệ sinh tủ điều khiển thường xuyên

✔ Đảm bảo phòng máy khô ráo, thông thoáng

✔ Kiểm tra hệ thống tiếp địa

✔ Kiểm tra nguồn điện định kỳ

✔ Xử lý ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường

Kết luận

Tủ điều khiển được xem là bộ não của toàn bộ hệ thống thang máy.

Khi bộ não này gặp vấn đề, thang máy sẽ phát ra rất nhiều tín hiệu cảnh báo như:

• Báo lỗi liên tục
• Mất lệnh tầng
• Dừng tầng không chính xác
• Tự reset
• Có mùi khét
• Hoạt động không ổn định

Điều quan trọng là không nên chờ đến khi thang máy ngừng hoạt động hoàn toàn mới tiến hành kiểm tra.

Bởi trong hầu hết các trường hợp, việc phát hiện sớm và xử lý kịp thời sẽ giúp tiết kiệm đáng kể chi phí sửa chữa, hạn chế thời gian gián đoạn sử dụng và đảm bảo an toàn cho người dùng.

Nếu thang máy của bạn đang xuất hiện một trong những dấu hiệu trên, hãy liên hệ với đơn vị bảo trì uy tín để được kiểm tra và đánh giá chính xác tình trạng hệ thống.